‘Industriecultuur’ ofwel ‘Industriële Cultuur’ staat voor diè cultuurhistorische aspecten, die specifiek zijn toe te wijzen aan het Industriële Tijdperk.
Het gaat daarbij niet alleen om gebouwen (en machines) zelf, die als concrete objecten natuurlijk het meest in het oog springen, maar ook om wat er in gebeurde, wat ze representeren en welke invloed ze hebben (gehad) op de mens en maatschappij.

Maar ook onderwerpen als landschapsinrichting, milieu(verontreiniging) en zelfs oorlog hebben een belangrijke industrieculturele component.
Industrieel Erfgoed
Andere termen, die gebruikt worden zijn ‘Industrieel Erfgoed‘ en ‘Industriële Archeologie’.
Deze termen suggereren echter beiden een beperkt werkgebied.
Bij ‘Erfgoed’ denkt men meestal slechts aan (nog bestaande) gebouwen en bij Archeologie slechts aan ‘diepgravende onderzoeken’ (van wat er niet meer is).

Op de website van de Federatie Industrieel Erfgoed Nederland staat vermeld :
De historicus Michael Rix omschreef het begrip (‘Industriële Archeologie’) als volgt:
‘Industriële archeologie is het registreren, in bepaalde gevallen behouden en het interpreteren van terreinen en structuren van vroeg-industriële activiteiten, in het bijzonder de monumenten van de industriële revolutie‘.In Nederland is deze term ook gebruikt, maar daarnaast kwam ook de term ‘monumenten van bedrijf en techniek’ in zwang. Hierbij lag het zwaartepunt op het onroerend goed.
Thans is de gebruikelijke term ‘Industrieel Erfgoed‘, waarmee zowel het onroerend (gebouwen) als het roerend erfgoed (machines e.d.) wordt aangeduid.
Op deze website wordt over ‘Industrieel Erfgoed‘ gesproken als dat wat er concreet resteert (of kan resteren) uit het Industriële Tijdperk.

Industriële Tijdperk

Maar wat is dan dat ‘Industriële tijdperk’ en waardoor kenmerkt zich dat?

Alvin Toffler onderscheidde in zijn boek The Third Wave / De Derde Golf (1980) 3 belangrijke perioden in de ontwikkeling van de mensheid, die hij onderbrengt in 3 golven :

1e Golf : De samnleving van Jagers/Verzamelaars

2e Golf : De Agrarische samenleving

3e Golf : De Industriële samenleving

In 1980 diende zich de 4e golf aan, een Informatiegerichte samenleving en werd zelfs al een 5e golf voorzien.Naast de constatering dat deze golven steeds korter duren (de 1e golf 1000-en jaren, de 2e golf zo’n 200 jaar en voor de 3e golf verwachtte hij toen slechts enkele 10-talle jaren, geeft hij ook specifieke kenmerken van deze perioden.
Standaardisatie en scholing zijjn bijvoorbeeld belangrijke kenmerken van het Industriële Tijdperk.
Vooral de overgangen (transities) tussen deze periodes zijn interessant voor het besef van het willen bewaren van cultuurhistorische relicten.

Elke periode vraagt zijn eigen bekwaamheden van de mensen.
Vooral in de perioden van overgang (die dus ook steeds korter worden) hebben mensen moeite om zo’n overstap te maken.
Denk bijvoorbeeld aan de overgang naar de computermaatschappij, waarbij de aangeleerde structuur en standaardisatie van de 2e golf de gewenste flexibiliteit van de 3e periode in de weg staat.

In zo’n periode van overgang heb je ook 2 soorten mensen, zij die vast willen houden aan dat wat er was en zij die al het oude in de weg zien staan.
Je ziet dan ook aan de ene kant een toenemend elan van (mogelijke) ontwikkelingen en aan de andere kant een toenemende belangstelling om dingen te bewaren.
In de tijd van de industrialisatie zie je dit terug in de aanleg van fabrieken en infrastructuur aan de ene kant en de opkomst van monumentenorganisaties aan de andere kant.
In de afgelopen 20, 30 jaar, bij de teloorgang van de industrie en de opkomst van de dienstverlening zie je organisaties ontstaan, die zich inzetten voor het behoud van het erfgoed uit de 2e golf.
N.B. Er wordt ook wel gesproken over de ”Industriële Revolutie”.

De term Revolutie duidt op een radicale omslag, maar verwijst ook vaak naar een moment of korte periode (zoals bij de Franse of de Russische Revolutie), die een grote impact heeft op de latere ontwikkelingen.
Aangezien er wel sprake is van een radicale omslag (vergelijk dat met de overgang naar een andere golf in Toffler’s model), maar niet van een zeker moment, verdient deze term niet de voorkeur.